|
حجتالاسلام و المسلمين محمدرضا مصطفیپور، از شاگردان برجسته آيتالله جوادی آملی، در گفتوگو با خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، در تبيين عرفان اصيل با بيان اينكه رياضت و مراقبه دو اصل اساسی در عرفان حقيقی است، بيان كرد: رياضت؛ يعنی تمرينهای خيلی سخت برای اينكه ارزشهای معنوی برای انسان ملكه شود. در كنار آن، بحث مراقبه را داريم. عارف حقيقی همواره بايد مراقب باشد كه پايش، دستش و گوشش نلغزد، حتی خيال و وهمش هم نلغزد و توهمات گناهآلود به مخيله و ذهن او نفوذ نكند.
وی در ادامه با اشاره به كتاب «حماسه و عرفان» آيتالله جوادی آملی تصريح كرد: بيانات آيتالله جوادی آملی عمدتا سبقه عرفانی دارد، حتی آنجايی كه بحث تفسير و اخلاق میشود، صبغه عرفانی همچنان مشهود است. ايشان در ارتباط با واقعه كربلا كتاب «حماسه و عرفان» را نوشت و علت نگارش اين كتاب نيز بسيار جالب است.
اين شاگرد آيتالله العظمی جوادی در توضيح علت نگارش اين كتاب بيان كرد: افرادی هستند كه بر اين باورند انسانی كه اهل عقل است، نمیتواند اهل عرفان باشد و انسانی كه اهل عرفان است، نمیتواند اهل عقل باشد، آدمی نيز كه اهل عرفان است، نمیتواند اهل دنيا باشد و بالعكس؛ يعنی با اين بيان، آدمی كه اهل جنگ و مبارزه و جهاد است، ديگر نمیتواند اهل معنويت، عرفان و عشق باشد. ايشان برای پاسخ دادن به اين مسائل اين كتاب را نوشت.
وی با بيان اينكه آيتالله العظمی جوادی آملی در اين كتاب امام حسين(ع) را مظهر اتم عرفان اسلامی معرفی میكند، افزود: به نظر ايشان، امام حسين بن علی(ع) حماسه و عرفان را در وجود خودشان جمع كردند، واقعا در طول تاريخ هيچ كس نتوانست همانند امام حسين(ع) حماسه آفرينی كند. اين حماسه، برخاسته از روح عرفانی بود، انسانی كه روح توحيد را در تمام رفتار خود حفظ كرد.
حجتالاسلام مصطفیپور با بيان اينكه سرتاسر حركت امام حسين(ع) از مدينه به سمت مكه و بعد كربلا، توحيد است، تصريح كرد: هنگامی كه امام حسين(ع) به راه میافتند، در نامهای به برادرشان مینويسند: «و انی لم اخرج اشراً و لا بطراً و لامفسداً و لا ظالماً، انما خرجت لطلب الاصلاح فی امة جدی و اريد ان آمر بالمعروف و انهی عن المنكر و اسير بسيرة جدی و ابی».
وی با اشاره به بيان امام حسين(ع) در اين نامه خاطرنشان كرد: حضرت اباعبدالله الحسين(ع) در اين نامه ابتدا با گفتن «اشهد ان لا اله الا الله» از توحيد شروع میكنند و سپس برنامه خود را بيان میكنند. حضرت(ع) میفرمايند كه من دارم میروم تا انسانها را هدايت كنم. آخرين روزی هم كه میخواهند شهيد شوند، میفرمايند: «اللهم رضا برضائك و تسليما لامرك اللهم انی احب المعروف و انكر المنكر؛ خداوندا راضيم بدانچه كه تو میپسندی و در برابر امر تو تسليمم».
عضو هيئت علمی دانشگاه تربيت معلم بيان كرد: از آن طرف میبينيم كه امام حسين(ع) هنگامی كه بر روی زمين افتاده و توان حركت ندارند، هنگامی كه به سمت حرم و خيمهگاه يورش میبرند، میفرمايند: «ان لم يكن لكم دين و كنتم لا تخافون المعاد فكونوا احرارا فى دنياكم»؛ يعنی اگر شما دين را قبول نداريد و قيامت را باور نداريد، لااقل در دنيايتان آزادمرد باشد.
وی با بيان اينكه حريت و آزادی اين اقتضا را دارد كه اگر فردی نمیتواند از حريمش دفاع كند، شما به حريمش حمله كنيد، تصريح كرد: مطالب بسياری در جريان كربلا اتفاق افتاد كه نشان میدهد حضرت اباعبدالله الحسين(ع)، تجلی كامل عرفان حقيقی بودهاند. انسانی كه حاضر است كه از همه چيز بگذرد و تنها به خدا برسد و مرگ را برای خودش سعادت بداند، جز با نگاه عرفانی و رسيدن به معنويت و عرفان بالا امكانپذير نيست.
اين پژوهشگر حوزه عرفان با اشاره به اينكه اين مسئله درباره ساير شهدا و بزرگان كربلا صادق است، افزود: عدهای میگويند كه چرا حضرت زينب(س) در جواب سؤال ابنزياد میفرمايند: «ما رأيت الا جميلا»؟ در كربلا كه جز كشتار، قتل، خونريزی، شقاوت و خشونت چيز ديگری نبود. آنچه در كربلا زيبا بود چه چيزی بود؟ اين مسئله نشان میدهد كه اين زيبايی همان ايثار و فداكاری حضرت امام حسين(ع) در برابر لشكر كفر است؛ لذا كتاب «حماسه و عرفان» در اين رابطه نوشته شده است.
حجتالاسلام مصطفیپور در معرفی كتابهای عرفانی ديگر آيتالله العظمی جوادی آملی، بيان كرد: ايشان كتاب ديگری دارند كه قبلا با نام «تحرير تمهيد القواعد» چاپ شده بود و اخيرا در سه جلد با نام «عين نزاخ» چاپ شده است كه بيشتر عرفان نظری است. معمولا ايشان اسم كتابهای خود را از قرآن میگيرد همانند تفسير تسنيم و رحيق مختوم.
وی تصريح كرد: آيتالله العظمی جوادی آملی، در كل، تمام سعی و تلاشش اين است كه روح معنويت و عرفان را از درون آيات قرآن و روايات معصومين(ع)، ضمن تسلط بر عرفان مدون، تبيين كند. نكته ديگر اينكه اساسا عرفان برخاسته از دين است و دين برای معرفت آمده و انسان را برای رسيدن به شهود راهنمايی كند. قرآن كريم میفرمايد: «اتقوا الله و يعلمكم الله؛ تقوی پيشه كنيد تا خداوند به شما علم دهد» اين علم، علم شهودی است؛ «إَن تَتَّقُواْ اللّهَ یَجْعَل لَّكُمْ فُرْقَانا».
اين شاگرد آيتالله جوادی آملی خاطرنشان كرد: روايتی داريم كه آيتالله جوادی آملی آن را خيلی مطرح میكند. مضمون آن روايت اين است كه بالاخره در دنيا مراحلی است و بايد آن را طی كرد، راه آن نيز از طريق شريعت است و بايد از طريق توحيد به آن مدارج دسترسی پيدا كرد. به هر حال اين هم جزو ويژگیهای آيتالله جوادی است و كمتر افرادی هستند كه عرفان را برای مخاطبان خود عينی كنند.
وی در پايان اظهار كرد: آيتالله العظمی جوادی آملی معتقد است كه مخاطبان دين چند دستهاند؛ يك دسته انسانهای معمولی كه بايد آنها را با آيات و مبانی معمولی هدايت كرد تا زندگی خود را بر اين اساس شكل دهند. اما همه اين چنين نيستند و برای ديگران بايد مطالب را به گونهای ديگر بيان كرد. ايشان چون معتقد است كه خاستگاه دين عرفان است، روايات را با اين رويكرد تبيين و تفسير میكند.
|