«درود» در زبان فارسی مترادف «تحیت» و «سلام» در زبان عربی است.این واژه به معنای امن،امنیت آرامش و شاد باش و سلامتی است.1 خداوند بلند مرتبه در قرآن كریم یكی از نام‌های جمالیه خود را «سلام» نامیده است و می‌فرماید هو الله الذی لا اله الا هوالملك القدوس السلام المؤمن المهیمن العزیز الجبار المتكبّر سبحان الله عمّا یشركون ;.(سوره حشر،ایه 23)
این واژه،در قرآن كریم نزدیك به 42 بار به كار رفته است.سلام از ریشه «سلم» به معنای دور بودن از آفت‌های ظاهری و باطنی است.حقیقت سلام كه به معنای سلامتی و تندرستی و دور بودن از بیماری‌ها و آفت‌های جسمی و روحی است،تنها در بهشت به انسان می‌رسد،از این رو،سلام در دنیا علامت امنیت نسبی است،اما سرای بهشت سراسر امنیت مطلق است؛زیرا آنجا هستی بدون نیستی و بی‌نیازی بدون تنگدستی و عزّت بدون خواری و سلامتی و تندرستی بدون بیماری است.2 از این رو،خداوند متعال درباره بهشت می‌فرماید: و الله یدعوا الی دارالسلام ;.(سوره یونس،ایه 25)
در كتاب خدا،سلام در مواردی چند به كار رفته است كه برخی از آن موارد عبارتند از:در مورد فرستادگان الهی،به طور عام سلام علی المرسلین ;.(سوره صافات،ایه 181) و به طور ویژه در مورد پیامبرانی همانند سلام علی ابراهیم ; (سوره صافات،ایه 109) سلام علی موسی و هارون ;.(سوره صافات، ایه 120) و یحیی و سلام علیه یوم ولد و یوم یموت و یوم یبعث حی ;. (سوره مریم،ایه 15) در مورد شب قدر كه شب نزول قرآن،فرشتگان و مقدرات عالم است، سلام هی حتی مطلع الفجر ; (سوره قدر،ایه 5) در مورد بهشت ادخلوها بسلام ذلك یوم الخلود ;.(سوره ق،ایه 34) در مورد سعادتمندان در سرای آخرت، فسلام لك من اصحاب الیمین ; (سوره واقعه،ایه 91) و درباره گفتگوی بهشتیان در ایه دعواهم فیها سبحانك اللهم و تحیتهم فیها سلام و اخر دعواهم اَنِ الحمد لله رب العالمین ; (سوره یونس،ایه 10) اهل بهشت درودشان به یكدیگر سلام است و آخرین مرحله كمال اهل بهشت به این منتها می‌شود كه خدا را پس از تسبیح و تنزیه ثنا گویند.هر كسی می‌تواند،به زبان حمد خدا كند،اما توصیف و تحمید خداوند كار هر كسی نیست و تنها از عهده كسانی برمی‌اید كه آنها را خالص نموده و به كرامت قرب و حفظ اختصاص داده است.اما با شكوه‌ترین تحیت الهی در قرآن كریم صلوات و رحمت خداوند بر پیامبر خاتم(ص) است؛زیرا به فرموده كلام الهی آن حضرت رحمت للعالمین است و با میلاد و بعثت آن بزرگوار لطف و رحمت خداوند بر بندگان،جامه تحقق به خود پیچید و درهای رحمت الهی بر جهانیان گشوده شد و از آن جایی كه آن حضرت،همه كمال‌ها و فضیلت‌های اخلاقی را یك جا داشت،خداوند او را با تعبیر و انّك لعلی خلق عظیم ;.(سوره قلم،ایه 3) ستوده است.بنابراین،درود و تحیت بر پیامبر رحمت(ص) از ویژگی خاصی برخوردار است و در بردارنده سلام و تحیت الهی است.صلوات خداوند به معنای گرایش مطلق او به وسیله رحمتش بر پیامبر است و صلوات فرشتگان، تزكیه وی و طلب آمرزش برای آن حضرت و صلوات مؤمنین انعطاف آنان به وسیله درخواست رحمت برای آن حضرت می‌باشد.از این رو، خدای سبحان می‌فرماید: «خداوند متعال و بلند مرتبه و فرشتگان بر پیامبر(ص) درود و سلام می‌فرستند، ای اهل ایمان، شما نیز(از خداوند و فرشتگان پیروی كنید) بر او درود و سلامی بسیار شایسته و نیكو فرستید.مقام پیامبر(ص) آن قدر والاست كه آفریدگار هستی و تمام فرشتگانی كه تدبیر این جهان،به فرمان حق،بر گردن آنها نهاده شده است،بر او درود می‌فرستند. اكنون شما نیز،ای اهل ایمان،با این پیام هماهنگ شوید و بر او درود فرستید و در برابر فرمان او تسلیم باشید.
قرآن كریم برای تمام موجودات درك و احساسی را به تصویر می‌كشد كه ما قادر به درك آن نیستیم؛زیرا می‌فرماید: و ان من شیء الا یسبح بحمده و لكن لاتفقهون تسبیحهم ;.(سوره اسرا،ایه 44)
بنابراین،اگر همه هستی از شعور برخوردار است و آفریدگار خویش را می‌شناسد و به تسبیح و ستایش او مشغول است،پس به الهام الهی همراه با فرشتگان تدبیر كننده نظام هستی بر رسول خاتم(ص) نیز درود و سلام می‌فرستد؛زیرا جهان هستی ظاهر و باطنی دارد و ما با حواسمان با ظاهر آن ارتباط داریم، ولی ملكوت هر چیز در دست خداوند است.از این رو می‌فرماید: فسبحان الذی بیده ملكوت كل شیء و الیه ترجعون ;.(سوره یس،ایه 83) از آنجایی كه پیامبر اعظم(ص) در نزد خداوند و اهل آسمان و زمین بسیار ستوده است،به فرموده قرآن كریم،سلسله جلیله انبیاء در طول تاریخ ملزم به تصدیق آن بزرگوار بودند(آل عمران،ایه 81) و حضرت عیسی مسیح(ع) به بنی اسرائیل مژده آمدن آن حضرت را،پس از خود داده و نام آن حضرت را با نام آسمانیش خوانده بود.قرآن مجید می‌فرماید: و اذ قال عیسی بن مریم یا بنی اسرائیل انّی رسول الله الیكم مصدقاً لما بین یدی من التورات و مبشراً برسول یأتی من بعدی اسمه احمد… ;.(سوره صف،ایه 6)
بر اساس روایتی،از رسول خدا(ص)پرسیدند:«چرا به نام احمد و محمد و بشیر و نذیر نامیده شدی؟» فرمود:«محمد» نامیده شدم،به این جهت كه من در زمین، محمود و(از نظر دوست و دشمن ستوده‌ام)و «احمد» نامیده شدم،به این خاطر كه ستودگی‌ام در آسمان بیش از ستودگیم در زمین است، و «بشیر» خوانده شدم؛زیرا هر كسی مرا اطاعت كند،به بهشت بشارت داده شده و«نذیر»خوانده شدم؛زیرا خدا هر كس كه مرا نافرمانی كند،از آتش ترسانده است.3
اكنون ما نیز،همراه با پرتو زرین آفتاب در هر بامداد و نور نقره فام ماهتاب در هر شامگاه،هم آواز با مرغان آسمان،هم نوا با نغمه دلنشین آب در جویباران،با دیدن هر گلی در چمنزار و دامن صحرا،با بوئیدن هر طبله عطاری و همراه با ترنم كائنات سبوح قدوس ربّنا و رب الملائكة و الروح سرمی دهیم و بر گلهای همیشه بهار بوستان آفرینش،باشكوه‌ترین تحیت آسمانی را بر محمد و آل محمد(ص) می‌فرستیم.
در مناظره‌ای كه میان حضرت رضا(ع) و دانشمندان اهل سنت در حضور مأمون به منظور معرفی برگزیدگان الهی در كتاب خدا صورت گرفت،آن حضرت می‌فرماید:هنگامی كه ایه انّ الله و ملائكته یصلون علی النبی یا ایها الذین امنوا صلّوا علیه و سلموا تسلیم ;نازل شد، رسول خدا(ص) فرمودند: بگویید:«اللهم صل علی محمد و آل محمد كما صلیت علی ابراهیم و آل ابراهیم إنك حمید مجید؛ خداوندا،بر محمد و آل محمد درود فرست،همچنان كه بر ابراهیم و آل ابراهیم درود فرستادی؛زیرا بخشنده و بزرگواری».4
فضیلت‌های بسیاری درباره صلوات بر پیامبر رحمت(ص) و خاندان پاكش از سوی آن حضرت و اهل بیت(ع) ذكر شده است،از جمله:از رسول خدا(ص) روایت شده:«اكثروا الصلوة علی فانّ صلاتكم علی مغفرة لذنوبكم»5 صلوات بر من را بسیار كنید؛زیرا صلوات شما بر من مایه آمرزش گناهانتان است.6همچنین در روایت دیگر،آن حضرت می‌فرماید:«كسی كه در هر صبح و شام ده بار بر من صلوات فرستد،شفاعت من او را فرا گیرد».7

پی نوشتها :
1.سید مصطفی طباطبایی،فرهنگ نوین عربی،فارسی، ص 312.
2.راغب اصفهانی، مفردات الفاظ قرآن، ص 421.
3.طباطبایی، محمد حسین،المیزان، ج 16، ص 505.
4.صدوق، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا(ع)، ج 2، باب.
5.عسگری، سید مرتضی(علامه)، بر گستره كتاب و سنت و صلوات بر محمد و آل محمد(ص)، ص 10 و 11.
6.كنزالعمال، ج 1، ص 436
7.همان،ص 2395.

منبع :مرکز نورپرتال