سومین گروه از زیر مجموعه علوم قرآنی، آیات و سور می باشد . این گروه، همانطور که از اسمش گویاست به بررسی شان نزول آیات و سوره های قرآن، آیات محکم و متشابه و تعریف آنها، سوره ها و آیات مکی و مدنی، آیات ناسخ و منسوخ شده و تعریف آن و ویژگی های کلی آیات و سور می پردازد . و دارای هفت زیر گروه در اینگونه مباحث می باشد . که در بر اساس اولویت به توضیح هر یک از این زیر گروه ها می پردازیم :
در اهمیت شناخت اسباب نزول یا شان نزول باید گفت: همان گونه كه می دانیم قرآن، تدریجی و در مناسبت های مختلف نازل شده است بر حسب اقتضا اگرحادثه ای پیش می آمد یا مسلمانان دچار مشكلی می شدند، یك یا چند آیه و احیانا یك سوره برای رفع مشكل نازل می گردید پر واضح است كه آیات نازل شده در هرمناسبتی، به همان حادثه و مناسبت نظر دارد پس اگر ابهام یا اشكالی در لفظ یامعنای آیه پدید آید، با شناخت آن حادثه یا پیش آمد، رفع اشكال می كرد در نتیجه برای دانستن معنا و تفسیر كامل هر آیه، باید به شان نزول آن رجوع كرد تا كاملا موضوع روشن شود پس شان نزول می تواند قرینه ای باشد تا دلالت آیه را تكمیل كند و بدون آن، دلالت آیه ناقص می ماند.
آیات محکمات آیاتی است که: از نظر لفظ و عبارت تک‏ معنی است، یعنی یک معنی و یک مفهوم بیشتر از عبارات آن نمی‏توان استفاده کرد و آیات متشابهات آیاتی است که: در آن واحد از آنها چند معنی می‏توان‏ استنباط کرد، و البته برای اینکه در معانی متشابه ، به اشتباه نیفتیم‏ باید آیات محکمه را مقیاس و معیار قرار بدهیم که آیات محکمه " ام‏ الکتاب " است.
قرآن کریم آیات‏محکمات را آیات مادر می‏نامد که تعبیر عجیبی است : «هو الذی انزل‏ علیک الکتاب منه آیات محکمات هن ام الکتاب و اخر متشابهات، سوره آل عمران آیه 7 ».اوست که این کتاب را بر تو نازل کرد که بخشی از آن آیات محکم (صریح و روشن) است که اساس کتابند و برخی متشابه (تأویل پذیر) اند. : آیه‏ متشابه آیه‏ای است که مفهومی دارد که آنرا چند جور می‏شود پیاده کرد . آیه‏ محکمه را فقط یک جور می‏توان پیاده کرد .
                                                        بيشتر